راهنمای سفر به قم

کلان‌شهر قم که عنوان پایتخت مذهبی ایران را یدک می‌کشد، در فصله 125 کیلومتری جنوب تهران قرار دارد. قم از گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیر راه ابریشم تا به امروز که شهر مواصلاتی استان‌های جنوبی به استان‌های شمالی کشور است، از اهمیت ارتباطی ویژه‌ای برخورداره بوده است. اما آنچه قم را به دومین شهر زیارتی ایران تبدیل کرده، وجود بارگاه مقدس حضرت فاطمه (س) و مسجد جمکران در این شهر است. قم سالانه میزبان هزاران زائر از سراسر ایران و جهان است که علاوه بر زیارت اماکن مذهبی از مناطق دیدنی و گردشگری آن نیز دیدن می‌کنند. علاوه بر این شهر قم تاریخی غنی و قدمتی دیرینه دارد که مسافران می‌توانند در کنار زیارت از مناطق تاریخی نیز بازدید کنند.
به شما پیشنهاد می‌کنم اگر قصد سفر به شهر قم، پایتخت فرش ابریشمی جهان را دارید، حتما راهنمای سفر به قم را بخوانید.

زیارت بارگاه ملکوتی حضرت معصومه (س)

مهم‌ترین جاذبه شهر قم برای مسلمین سراسر ایران و جهان، حرم مطهر حضرت معصومه (س) می‌باشد. حضرت معصومه فرزند امام هفتم شیعیان امام موسی کاظم (ع) و برادر امام مهربانی‌ها، امام رضا (ع) است. با وجود چنین نگینی در قم، تمام ایام سال شهر پر از عاشقان اهل بیت است که برای زیارت ایشان خود را از کشورهای دور و نزدیک به قم رسانده‌اند.
حرم حضرت معصومه امروزه در مرکز شهر قم قرار دارد و در اطراف آن امکانات اقامتی و رفاهی مناسبی برای استفاده مسافرین، فراهم شده است. درهای حرم در تمام ساعات شبانه‌روز بر روی زائران باز است و همچنین در ایام خاص، در صحن‌های آن مراسم مذهبی برگزار می‌شود.

مسجد جمکران

مسجد جمکران در فاصله 6 کیلومتری شهر قم و در نزدیکی روستایی به همین نام قرار دارد. این مسجد به امام دوازدهم شیعیان، حضرت مهدی (ع) منسوب شده است. بنا به گفته میرزا حسین نوری، محدث شیعی در قرن چهاردهم، مسجد جمکران به دستور امام زمان و توسط شیخ حسن بن مثله جمکرانی از علمای قم بنا شده است. پس از بارگاه حضرت معصومه (س)، مسجد جمکران شلوغ‌ترین نقطه قم است. عاشقان حضرات مهدی (ع) برای راز و نیاز و عبادت، از فاصله‌های دور و نزدیک، به خصوص در شب‌های چهارشنبه، در محل جمکران جمع می‌شوند. هر ساله در نیمه شعبان، مصادف با تولد مبارک حضرت مهدی (ع)، جمکران شاهد حضور میلیونی مسلمانان می‌باشد.

قلعه قمرود

قلعه قمرود در شمال شرقی شهر قم و در حاشیه قمرود قرار دارد. علاوه بر قلعه، کاروانسرای کاج نیز در ان منطقه قرار دارد. در قمرود دو قلعه کهن و جدید به چشم می‌خورد که یکی مربوط به دوره اشکانی و دیگری مربوط به دوران صفوی است. قلعه جدید قمرود را میرزا نظام غفاری برای خانواده و اطرافیان خود در قسمت شرقی قلعه کهن احداث کرد. قلعه دارای بازارچه، بادگیر، حوضخانه و یک حیاط مرکزی بوده که اطاق‌های عمارت دور آن جای گرفته بودند. البته متاسفانه این قلعه تاریخی به خوبی حفظ نشده و امروزه فقط بقایایی از آن باقی مانده است. فاصله شهر قم تا قلعه حدود نیم ساعت با ماشین است.

گنبد نمکی قم

اگر به سمت شمال غرب قم و به سمت صفدر حرکت کنید پس از طی مسافت 23 کیلومتری به پدیده‌ای طبیعی به نام گنبد نمکی خواهید رسید که بدون شک از دیدن آن تعجب خواهید کرد. پدیده‌ای 60 میلیون ساله که بر اثر فشار لایه‌های زمین به وجود آمده است. رنگ نمک در این ناحیه، منحصر به رنگ سفید نمی‌شود بلکه شما می‌توانید نمک را به رنگ قهوه‌ای، بنفش و قرمز مشاهده کنید. گنبد نمکی قم که با نام گنبد نمکی طغرود نیز شناخته می‌شود، تنها گنبد نمکی متقارن جهان است. همچنین وجود دریاچه نمک در میان گنبد وجه تمایز آن نسبت به سایر گنبدهای نمکی است. زیبایی تیغه‌های نمک که در اشکال مختلف سراسر گنبد را پوشانده‌اند، در تمام ایام سال مسافران و به خصوص طبیعت‌گردها را به خود جذب می‌کند.

کاروانسرا دیر گچین

کاروانسرای دِیرِ گچین، یکی از بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران، بر سر راه جاده تاریخی ری به قم قرار دارد. این اثر که به "مادر کاروانسراهای ایران" مشهور است، در مرکز پارک ملی کویر قرار دارد. برای رسیدن به کاروانسرای دیر گچین باید 60 کیلومتر در بزرگراه قم – گرمسار رانندگی کنید. عنوان گچین بخاطر وجود گنبدی از جنس گچ در این کاروانسرا بوده که امروزه این گنبد از بین رفته است. قدمت بنای کاروانسرا به دوره ساسانی برمی‌گردد و پس از آن در دوره‌های مختلف بازسازی و مرمت شده است. به مرور زمان و با تغییر مسیر تهران – قم، دیر گچین دورافتاده و متروکه شد و بومیان منطقه از آن به عنوان محلی برای نگهداری دام استفاده کردند. خوشبختانه این روزها که گردشگری در ایران رونق گرفته است، وضعیت کاروانسرا نیز بهتر شده است و محلی شده برای تماشای تاریخ.

کوه خضر نبی

کوه خضر نبی که در گذشته محل زیارت خضر نبی بوده است، در فاصله کوتاهی از قم و در مسیر مسجد جمکران قرار دارد. گفته می‌شود حدود 3000 سال پیش غاری بر قله این کوه وجود داشته که امروزه به مسجد کوچکی تبدیل شده است. در دامنه کوه چند شهید گمنام به خاک سپرده شده که افراد برای زیارت انها نیز به آنجا می‌روند. دامنه کوه خضر از نظر تفریحی برای مردم جذاب بوده و همیشه عده‌ای اوقات فراغت خود را آنجا می‌گذرانند. از ارتفاع 300 متری کوه خضر نبی تمام شهر قم پیداست و شب‌ها نمای بسیار زیبایی از فراز آن قابل مشاهده است.

مسجد اعظم قم

در جوار بارگاه حضرت معصومه (س)، مسجد اعظم قم معروف به مسجد آیت‌الله بروجردی قرار دارد. این مسجد در سال 1337 به همت آیت‌الله بروجردی و توسط معمار حسین لرزاده حداث شده است. مساحت 12 هزار متر مربعی مسجد از چهار شبستان، یک صحن و کتابخانه تشکیل شده و سبک معماری آن از نوع سه ایوانی است. علاوه بر انجام فرایض دینی و نماز جماعت، این مسجد محلی است برای تدریس علوم اسلامی توسط عالمان بزرگ شهر قم. مسجد اعظم قم در طول تاریخ وقایع تاریخی – سیاسی مهمی را از سرگذرانده است، برای مثال سخنرانی امام خمینی (ره) در سال 1343 در این محل اتفاق افتاده است.

بازار قدیمی قم

یکی دیگر از آثار تاریخی قم که هر مسافری حتما باید به آن سر بزند، بازار قدیمی قم است. بازار بزرگ قم از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه تشکیل می‌شود و در بافت قدیمی شهر قرار دارد. راستاهای بازار با گنبدهایی آجرکاری شده سرپوشیده شده‌اند. گنبدها علاوه بر زیبایی معماری بازارهای ایرانی، دمای هوای منطقه کویری قم را در گرمای شدید تابستان و سرمای زمستان معتدل نگاه می‌دارند. شاید بتوان گفت جذاب‌ترین بخش این بازار تیمچه بزرگ یا تیمچه بازار فرش قم باشد. قدمت این تیمچه به دوران قاجار برمی‌گردد و دارای بزرگترین سقف ضربی در ایران است. معماری این بنا توسط استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۲۶۱ هجری خورشیدی طراحی و اجرا شد. متولی بنا سید محمود طباطبایی از تجار قم بوده که پدر سید حسین طباطبایی قمی می‌باشد.

سوغات قم

معروف‌ترین سوغات قم سوهان مخصوص آن است که البته با وجود 2500 کارگاه سوهان‌پزی در این شهر مهمترین سوغاتی نیز می‌باشد. انواع سوهان کره‌ای، آردی، عسلی، پسته‌ای و ... در قم تهیه و عرضه می‌شود. به جز سوهان انواع شیرینی‌جات همچون؛ نان کسمه، حلوا، نان شیرینی محلی و گز از دیگر سوغاتی‌های خوراکی قم می‌باشند.
در دسته صنایع دستی فرش دستباف قم به ویژه فرش ابریشمی قم، شهرت جهانی دارد. از دیگر صنایع دستی قم که برای به یادگار بردند گزینه مناسبی هستند، می‌توان به خرمهره‌سازی، شعربافی، ظروف مسی، حجاری، گیوه‌دوزی، کلاه مالی، منبت‌کاری و انگشترسازی اشاره کرد.